Mapa serwisu Dodaj do ulubionych Poleć znajomemu

1. Nazwisko i imię autora: SCOTT Richard

2. Tytuł opracowania w jęz. polskim:

Wzmocnić nasłuch

3. Tytuł artykułu w oryginale:

Listen up

4. Tytuł czasopisma, rok, numer, strony:

Jane's Def. Weekly 2001 vol. 35 nr 17 s. 23-27

5. Autor opracowania: JOŃSKI Antoni

6. Data wykonania opracowania: 19.06.2001

7. Ilość stron opracowania:. 6 s.

8. Sposób wydania: wydruk + ksero

9. Numer ewidencyjny:

10. Symbol klasyfikacji dziesiętnej: 355.044.74-9(410)(73)


WALKA RADIOELEKTRONICZNA NA MORZU
W. BRYTANIA
USA


STRESZCZENIE

Omówienie amerykańsko-brytyjskiej współpracy nad okrętowymi środkami wykrywania transmisji radiowych (ang. CESM - communication-band electronic support measures). Rozumiane i tłumaczone jako środki wspomagania walki radioelektronicznej, konkretnie oznaczają przechwycenie, śledzenie oraz analiza sygnałów radiowych przeciwnika.

Wzmocnić nasłuch

Tradycją jest, że wszelkie aspekty elektronicznego wykrywania transmisji radiowych okryte są głęboką tajemnicą.

Jak dotąd zagadnienia podsłuchu i kryptologii, pozostają nadal trudnym pod każdym względem tematem do rozmów, to jednak floty całego świata są bardziej otwarte na potwierdzenie wzrostu znaczenia rozpoznania transmisji radiowych, choć być może nie o znaczeniu strategicznym, ale jako jeden z głównych sensorów oferującym korzyści taktyczne dla walczących stron.

Dotychczasowe wykrywanie transmisji radiowych oceniano jako zbieranie danych o mniejszym znaczeniu niż wykrywanie promieniowania radarowego, jako że radary naprowadzające i namierzające, stanowią bezpośrednie zagrożenie dla okrętu. Jednak obecnie istnieje dużo lepsza orientacja o tym jakie bezcenne informacje mogą być zbierane z seansów łączności w sieci nieprzyjaciela czy potencjalnego przeciwnika. We współczesnym świecie ma to również zastosowanie w zwalczaniu piractwa, przemytu narkotyków, kontrabandy czy też nielegalnej emigracji.

Wzrost zainteresowań zagadnieniami rozpoznania na częstotliwościach radiowych, jest spowodowany miedzy innymi przesunięciem działań operacyjnych z otwartych oceanów na wody przybrzeżne. Tu szczególnie potrzebna jest możliwość przechwycenia, rozpoznania, ustalenia namiarów i dalsze monitorowanie podstawowych pasm radiowych w zakresie od 1 MHz do 1000 MHz, zapewniających orientację w czasie bliskim rzeczywistemu, w określonej sytuacji i dalszą ciągłą informację.

Mając na uwadze przyszłościowy wzrost znaczenia połączonych operacji morskich, przechwytywanie i wykorzystanie wiadomości w szczególnym znaczeniu (ang. SOI - signals of interest), nadawanych z lądowej sieci radiowej, jest postrzegane jako bardzo wartościowa pomoc do tworzenia sytuacji taktycznej i informowania dowództwa.

Innym bodźcem dla dynamicznego rozwoju wykrywania transmisji radiowych był rewolucyjny rozwój cywilnej technologii łączności, wymuszony eksplozją telefonii komórkowej oraz nowości w postaci tzw. transmisji błyskawicznych lub z wykorzystaniem szybkozmiennych częstotliwości, a także sygnałów o niskim prawdopodobieństwie przechwycenia (ang. LPI - low probability of intercept). Większość tradycyjnych urządzeń przechwytujących nie może sprostać zadaniom przechwycenia nowoczesnych sposobów transmisji.

Przytoczone wyżej uwarunkowania były kołem napędowym rewolucyjnego rozwoju systemów wykrywania transmisji radiowych z konstrukcją znacząco różniącą się od dotychczas używanego sprzętu. Do budowy ich wykorzystano w pełni przemysłowe standardy urządzeń (odbiorniki i systemy operacyjne oparte na programach Windows) oraz interfejsy. Ich budowa oparta na ogólnie dostępnych wyrobach, pozwala na uzyskanie rozwojowi cywilnej technologii odbiorników i procesorów.

Te przemiany oraz wzrost znaczenia wykrywania transmisji radiowych wyraźnie widać w kontynuacji rozwoju okrętowego systemu wykrywania SSQ - 108 (v) OUTBOARD (Organizational Unit Tactical Baseline Operational Area Radio Detection Countermeasures Exploitation System) realizowanego wspólnie przez US Navy i UK Royal Navy.

Współpraca tych flot trwa od ponad 20 lat i przez ten okres była utrzymywana w głębokiej tajemnicy. System opracowany został przez Sandersa (brak bliższych danych - przyp. tł.) w okresie zimnej wojny dla zapewnienia przechwytywania sygnałów radiowych na dużych odległościach dla zadań wczesnego ostrzegania, wspomagania sił morskich USA w pozahoryzontalnym wykrywaniu i namierzaniu zagrożenia ze strony sowieckich sił operujących na oceanach.

System SSQ - 108 (v) początkowo zamontowano na amerykańskich krążownikach, a obecnie instaluje się je na kilku niszczycielach klasy Spruance. W. Brytania wprowadziła system do użytku na początku lat osiemdziesiątych, instalując je na sześciu fregatach typu 22 drugiej serii (Type 22 Batch 2).

Każdy okrętowy system OUTBOARD składa się z urządzenia namiarowego AN/SRD-19 w zakresie VHF/UHF i LF/MF/HF wraz z antenami; zestawu przeciwdziałania zakłóceniom AN/SLR-16; zautomatyzowanego układu wykrywania wąskopasmowych modulacji SLR-23 i stanowiskiem kontrolnym OK-324/SYQ. OUTBOARD połączony jest z terminalami łączności zewnętrznej i łączami informacyjnymi (data links) dla zapewnienia wymiany informacji.

Jednak z początkiem lat dziewięćdziesiątych upewniono się, że system OUTBOARD nie może być wystarczającym rozwiązaniem w związku ze wzrostem ilości nowych informacji o szczególnym znaczeniu, które mogą pojawiać się podczas działań na wodach przybrzeżnych. Co więcej architekturę dotychczas wytwarzanego sprzętu uznano za przestarzałą, trudną do obsługi i niepodatną na unowocześnienia.

Oceniając to jako groźne w skutkach starzenie się sprzętu, USA i W. Brytania uzgodniły wspólne finansowanie rozwoju i produkcji systemu spełniającego przyszłościowe taktyczne wykorzystanie systemu wykrywania transmisji radiowych. (Prace te oznaczono skrótem COBLU - czyli Co-operative OUTBOARD Logistics Update oznaczające wspólną logistyczną modernizację systemu OUTBOARD). Głównym zadaniem tej współpracy jest modernizacja zespołu SSQ - 108 (v). Porozumienie w tej sprawie podpisano w lipcu 1994 r., a pracami rozwojowymi kieruje Joint Program Office (PMW 163-4), które realizowane są w dowództwie SPAWAR (Space and Naval Warfare Systems) w San Diego. USA pokryje 60% kosztów rozwojowych, pozostałe 40% - W. Brytania.

COBLU wprowadza budowę modułową, ogólnie dostępną architekturę opartą na standardach przemysłowych komputerów, programów i interfejsów, upraszczających przyszłościowe modernizacje podyktowane zmianami zadań lub zagrożeń, pozwalającą na korzystanie z sieci światłowodowych i Internetu.

COBLU oferuje również udoskonalenie możliwości wykrywania sygnałów o niskim poziomie wykrywania i innych nadawanych niekonwencjonalnymi metodami. Urządzenie umożliwia automatyczne przechwycenie sygnału, wyraźny odbiór na wszystkich pasmach i namierzaniu z dokładnością ± 3o.

Nowe anteny będą montowane na topach masztów. Wewnątrz okrętu, zestaw COBLU będzie składać się z siedmiu regałów sprzętu z pięcioma stanowiskami operacyjnymi wykorzystującymi stacje TAC-3 i TAC-4.

Początkowo COBLU realizowano w dwóch fazach. Faza 0 obejmuje przejściowe udoskonalenie systemu OUTBOARD poprzez wprowadzenie elementu namierzania. Natomiast Faza 1 obejmuje zamianę interfejsu z układu człowiek - komputer, na układ z Globalnym Systemem Dowodzenia i Kontroli Obszaru Morskiego (ang. GCCS-M w rozwinięciu: Global Command and Control System - Maritime).

Połączenie z GCCS-M umożliwia wzmocnienie i poszerzenie programów osiągalne poprzez tzw. ujednolicone zbiory kryptologiczne (ang. CUB 0 Cryptologic Unified Build). Zbiór CUB jest pakietem kryptologicznym wspomagającym szereg bojowych systemów informacyjnych w szczególności COBLU, bojowego namierzania, programów deszyfrujących, eksploatacji okrętów, wykorzystania okrętowego sprzętu sygnałowego i bojowego rozpoznania pozahoryzontalnego.

Ponadto faza 1 COBLU obejmuje obróbkę sygnału pozwalającą na skuteczne operowanie w warunkach dużego zagęszczenia sygnałów, wymianę odbiorników przechwytujących na nowe, które mogą wykrywać i rozpoznawać dotychczasowych sygnałów i nowych, a także unowocześnienie systemów namierzania oraz umożliwienie treningu. Kolejne modernizacje COBLU będą realizowane według oddzielnych planów.

W 1995 roku szereg zakładów, w tym wiodący Lockhed Martin Sanders podpisały kontrakt o wartości 26 mln USD na opracowanie i wytwarzanie COBLU.

W listopadzie 1998 roku COBLU został zamontowany na niszczycielu Arthur W. Radford (DD 968), dla dokonania oceny technicznej. Kolizja niszczyciela w styczniu 1999 roku i odniesione z tego powodu uszkodzenia, nie pozwoliły na przeprowadzenie prób operacyjnych. Ostatecznie próby te zakończono w grudniu 1999, spełniając w tym samym warunki do podjęcia produkcji, choć już w maju 1999 podpisano kontrakt o wartości 46 mln USD na budowę niewielkiej partii (5 kompletów) systemu COBLU. Były one przeznaczone dla czterech brytyjskich fregat typu 22 trzeciej serii oraz na wyposażenie stanowiska lądowego. Montaż urządzeń prowadzi DML z Devenport. W bieżącym roku pierwszy system COBLU o pełnych możliwościach operacyjnych otrzyma HMS Chatham.

Kontrakt na pełną produkcję o wartości 250 mln USD podpisano w lipcu ubiegłego roku. Dostawa systemów w ilości 6 rocznie rozpocznie się pod koniec bieżącego roku i potrwa do 2005 roku.

US Navy planuje zamontować systemy COBLU na starszych krążownikach klasy CG-47 i nowych niszczycielach DDG 51, przewidując zakup ponad 35 zestawów.

W przyszłości biuro SPAWAR opracowuje plan transformacji dotychczas istniejącego systemu polegającego na stworzeniu programu komputerowego integrującego wszystkie elementy w jeden interoperacyjny system oznaczony MCS-21. Docelowym planem jest system SSEE Increment E (udoskonalona wersja E SSEE - Ship Sigal Exploatation Equipment), które wejdzie na wyposażenie okrętu od roku 2004. Ponadto biuro SPAWAR ujawniło, że system SSEE Increment E będzie stopniowo udoskonalony w porównaniu do istniejących systemów (SSEE Increment B/D, BGPHES, Combat DF i ewentualnie COBLU) w jednolity system kryptologiczny.

W. Brytania również opracowuje własny przyszłościowy sprzęt rozpoznania transmisji radiowych planowany na wyposażenie nowych niszczycieli typu 45 (planuje się budowę 12 okrętów) i być może fregat typu 23.

Otwartą opcją dla W. Brytanii jest współpraca i dodatkowe przejęcie systemów COBLU z amerykańskich linii produkcyjnych. Jednak prezentowane obecnie tempo rozwoju technologicznego wskazuje na wzrost zakupów sprzętu nowej generacji, opartego o powszechnie dostępne wyroby, dla sprostania zapotrzebowaniom na systemy wykrywania transmisji radiowych przyszłościowych okrętów nawodnych.

Kończąc omówienie działań brytyjskich należy dodać, że nadal będzie monitorowany rozwój amerykańskiego systemu MCS-21. Baczną uwagę ukierunkowano również na program rozwojowy brytyjskich wojsk lądowych mający na cel opracowanie nowego systemu pasywnego wykrywania transmisji radiowych, przeciwdziałania i informacji przeznaczonego dla wojsk lądowych.

W marcu 2000 r. uruchomiono również program rozwojowy systemów wykrywania transmisji radiowych dla uderzeniowych okrętów podwodnych (SSN CESM) klas Trafalgar i Astute o wartości około 25 mln funtów ang. Kontrakt obejmuje projektowanie, budowę, dostawę i trzyletnie zaopatrzenie logistyczne.

System CESM dla brytyjskich uderzeniowych okrętów podwodnych zapewni przechwytywanie sygnałów radiowych na częstotliwościach HF/UHF/VHF oraz ich rozpoznawanie i monitorowanie. Pozwoli na przechwytywanie szczególnie ważnych sygnałów nadawanych przez łączność komórkową, niekonwencjonalną w tym sygnałów o niskiej wykrywalności.

Wyposażenie okrętów podwodnych w systemy CESM potwierdza znaczenie skrytego zbierania informacji jakie może realizować ta klasa okrętów.

W połowie lat dziewięćdziesiątych Royal Navy uruchomiła program modernizacji swoich systemów Telegon 6/Outfit CXA(1) do standardu Telegon 12/Outfit CXA(2). W 1997 zaprzestano modernizacji, uznając za konieczne uruchomienie bardziej ambitnego programu.

Nowy system CESM dla okrętów podwodnych klasy SSN będzie realizowany w zakładach Racal (związany z South Research Institute). Kontrakt obejmuje dostawę osiem systemów (5 dla klasy Trafalgar i 3 dla nowej klasy Astute) oraz klauzulę na 2 dodatkowe systemy dla klasy Trafalgar.

Realizację kontraktu rozłożono na 8 lat. Pierwsza dostawa nastąpi w 2002 roku. Każdy system CESM okrętu podwodnego składa się z anteny i oddzielnie rozmieszczonych systemów wyświetlacza i komputerowego umożliwiających przechwycenie sygnałów, ich przetworzenie i gromadzenie.

Systemy CESM będą produkowane przez zakłady Argon. Oparte o produkty dostępne na rynku handlowym, działają w oparciu o program Windows, będą podatne na ewentualne modernizacje.

(W opracowaniu nie zamieszczono dwóch fotografii przedstawiających system COBLU faza 1 i system OUTBOARD, ze względu na prawa autorskie).


drukuj
 
Wszelkie prawa zastrzeżone 2014 Akademia Marynarki Wojennej, Wykonanie: IQ.pl